أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

431

قانون ( فارسى )

گل و شكوفهء زالزالك و آنچه بدان شبيه است . خشكيدهء گياه شنگ دراز برگ كه شنگ دم‌اسپى ناميده مىشود . اين گياه اگر در لايهء اندامى زخمى يا در لايهء زخم واقع در گوشت آكنده گردد و يا بر زخم نزديك به سر ماهيچه‌ها گذارند ويژگى دارد . از لبنيات : ماست بسيار ترش براى به هم آوردن و برهم چسباندن و جوش دادن زخمهاى بزرگ معركه مىكند . داروهاى تركيبى كه در جوشكارى زخمها بسيار خوبند عبارتند از : داروى دياروفس ، داروى نيقولاس - كه از تركيبات روغنى است - داروى بيد كه با پونهء كوهى سازند و مرهم كتان . فصل دهم مهرگذارها بر زخم براى علاج زخمهاى بدن انسان و جانداران مورد نياز انسان ، در هريك از مراحل اول ، اواسط و در پايانهاى نزديك به خوب شدن كامل آن زخم ، داروهاى ويژه به حالت و مسير زخم لازم است . ما راجع به مراحل قبل از پايان كار علاجهايى را ذكر كرديم . حال براى مراحل پايانى كار كه عبارت از خاتمه دادن به زخم و مهر پايان كار بر آن گذاشتن است ، داروها و علاجهايى را ذكر مىكنيم . سابقا در اثناى مرور بر اين كتاب نوع مزاج داروهاى مرحلهء پايانى زخم را شناختى و دانستى كه داروهاى گردمانند شده را بايد در مرهمها وارد كنى . بايد اين را نيز بدانى ! كه اگر ديدى رويه و سطح زخم سخت شده و كاملا با رويهء پوست هموار و راست است ، نيازى به داروى علاجى ندارد . اگر گوشت زخم تر باشد ، ممكن است با پوست برابر آيد و امكان دارد كه برجسته‌تر از پوست شود و در حالتى كه خشك شد فروتر از پوست گردد . تو بايد داروى مهرگذار و پايان‌بخش را بر زخمى بگذارى كه وقتى زخم و گوشت زخم خشك شود ، درست با پوست همطراز بشود . اين‌چنين حالتى را تو بايد از راه تجارب خودت حدس بزنى . بايد قبل از آنكه رويش گوشت سالم در زخم به آن حد برسد كه بالاتر از پوست گردد ، به استعمال دارو بپردازى ؛ زيرا داروى شفادهندهء نهايى زخم نيز داراى نيروى رويانندهء گوشت هم هست ، و با استعمال آن در اثر خوب شدن زخم ، طبيعت نيز بيشتر نيرو مىگيرد و به كمك مىآيد . پس بايد به دقت هر حالتى از حالات زخم را بررسى كنى . دارو را چنان استعمال كنى كه در نتيجه وقتى زخم به كلى خشك شد ، درست به حالت طبيعى - كه لازم است - درآيد و نشانى از زخم نماند ؛ گوشت و پوست باهم هماهنگ باشند و پايين و بالايى ديده نشود . اگر اين عمل به خوبى و چنان كه شايد و بايد اجرا نشود ، ممكن است جاى قرحه ( زخم ) كه خوب شده است